Staatsbosbeheer kent de praktijk van het doen uitvoeren van externe audits, die als controle moeten dienen op de interne audits die als kwaliteitscontrole binnen het bedrijfssturingsysteem worden uitgevoerd ten aanzien van het beheer van de eigen goederen.

Opdracht was ten aanzien van Landgoed Elswout, een paradepaard van Staatsbosbeheer, te rapporteren over de volgende bevindingen:

1. de realisatie van de in het verleden gestelde doelen (vergelijking van de in het verleden geplande situatie met de huidige situatie) en over de oorzaak van afwijkingen;
2. de ontwikkeling van de natuur- en recreatiewaarden in termen van voor- en achteruitgang (vergelijking van de huidige situatie met de uitgangssituatie);
3. de kwaliteit van de interne kwaliteitsbeoordeling ten behoeve van: 1) bijsturing beheer 2) de verantwoording;
4. (indien aanwezig) oordeel over de kwaliteit van de nieuwe planning of bij afwezigheid daarvan aanbevelingen te doen met betrekking tot eventueel wenselijke wijzigingen in na te streven doelen, in het uit te voeren beheer en in de evaluatie noodzakelijke gegevensverzameling in de komende beheersperiode;
5. aanbevelingen op het gebied van het bedrijfsturingsysteem bij Staatsbosbeheer.

Met name werd inzicht gevraagd in de betekenis van de cultuurhistorie in relatie tot het landschap, het menselijk gebruik, de beleving en de relatie natuur - cultuur. De auditor werd bovendien gevraagd naar de volgende aandachtspunten:

• waar moeten vanuit de cultuurhistorie grenzen worden gesteld aan (de ontwikkeling van) de natuurfunctie (bijvoorbeeld bestaand hout)
• hoe kan meer gestalte gegeven worden aan de internationale betekenis van Elswout
• dient de toegankelijkheid van het landgoed te veranderen, zulks in relatie tot het Nationaal Park en zo ja, hoe?
• de mogelijke functie van het Poortgebouw als informatieruimte en daarnaast publieksruimte in relatie tot het Nationaal Park
• de relatie tussen de ingebruikgeving van het Grote Huis en de Oranjerie en de instandhouding, het herstel en de ontwikkeling van de waarden van het landgoed.

De audit had als uitkomst dat het systeem van Staatsbosbeheer niet voorziet in het meten van cultuurhistorische waarden, terwijl het park wel als een belangrijk cultuurhistorisch ensemble door Staatsbosbeheer wordt beschouwd. Met andere woorden: ook het huidige beheer strookt niet met verifieerbare interpretaties van de geschiedenis. Een en ander speelt zich bovendien af zonder oriëntatie op vigerende gedachten over erfgoed, cultuurhistorie, restauratie, renovatie en beheer van landgoederen in binnen- en buitenland. Bovendien bleek Staatsbosbeheer nogal ouderwetse ideeën te hebben over de ontwikkelingen binnen de historische landschapsarchitectuur. Op deze constateringen volgden lange gesprekken, een verantwoording van de auditor, een schriftelijke toelichting van Staatsbosbeheer, en werd het besluit tot vervolgonderzoek genomen.