       |   |
Bunker Servaasbolwerk te Utrecht (2001-2002)
Opdrachtgever
Edwin Oostmeijer Projektontwikkeling
De opdrachtgever wil in Utrecht een woningbouwproject realiseren op een van de voormalige bolwerken, aan de rand van het Zocherplantsoen, waar sinds 1944 een als woonruimte gecamoufleerde Duitse bunker staat. Door afbraak van de bunker moet er ruimte komen voor nieuwbouw naar ontwerp van de Belgische rijksbouwmeester Bob van Reeth. Oostmeijer verzocht de SAG om een analyse van het verloop van de besluitvorming in de afgelopen tien jaar en de gebezigde inhoudelijke argumenten voor sloop of instandhouding, en de nationale en locale architectuurhistorische waarde van de bunker.
Rapportage over het onderzoek naar de meningsvorming over de monumentwaardigheid, het behoud of de sloop van een Duitse bunker die tijdens de Tweede Wereldoorlog op het Servaasbolwerk in Utrecht is gebouwd en onvoltooid gebleven.
Nadat Edwin Oostmeijer Projektontwikkeling kennis nam van de positieve reactie van de Raad van Cultuur op het verzoek van de Stichting Militair Erfgoed om de bunker aan het Servaasbolwerk als rijksmonument aan te wijzen, heeft hij de SAG gevraagd om een inhoudelijk oordeel over het advies van de Raad voor Cultuur. De SAG heeft de hulp ingeroepen van specialist Erik de Reijer (Stichting Functioneel Bunkerbeheer) en verrichtte zelf onderzoek in diverse archieven (NIOD, gemeentearchieven) om de bunker in een breder perspectief te kunnen plaatsen en vergelijkingen op nationale schaal te kunnen maken.
UitvoeringCoördinator: Koos Bosma
Onderzoeker: Nicole van Hamond
Publicatie
Nicole van Hamond, De Duitse bunker aan het Servaasbolwerk te Utrecht, Utrecht 2001
Toelichtende notitie Koos Bosma, Feit en fictie rond Bunker Servaasbolwerk, 5 november 2001
Koos Bosma, Servaasbolwerk. Een militair bolwerk heeft hier nooit gelegen. Een vergelijkend onderzoek naar de functie, vormgeving en betekenis van de bunker aan het servaasbolwerk in Utrecht, april 2002. Met als bijlage: Erik de Reijer (Stichting Functioneel Bunkerbeheer), Meten is weten. Een feitelijke beschrijving van de bunker aan het Servaasbolwerk
In oktober 2006 ontving Edwin Oostmeijer de Gouden Pramide voor inspirerend opdrachtgeverschap, vanwege de nieuwbouw (appartementen) op de locatie van de voormalige bunker naar ontwerp van bOb van Reeth, Christine de Ruijter en Jan Vereist. Zie: T. Idsinga en M. van Rooy (red.), Een land van architectuur. Gouden Piramide 2006 Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, Rotterdam 2006, 60-69.
Bob van Reeth, woningbouwproject op locatie van de Duitse bunker op Servaasbolwerk, Utrecht
Bestaande Duitse bunker met camouflage, Servaasbolwerk, Utrecht, huidige toestand
Koos Bosma: Het vierkante oppervlak, de muurdikte, het aantal etages en de (deel)functie van verbindingspunt van de bunker aan het Servaasbolwerk zijn nationaal noch internationaal uitzonderlijk. (...). De bunker heeft geen aantoonbare militaire betekenis gehad voor de verdediging van Utrecht en heeft zeker geen deel uitgemaakt van de "Festung Utrecht". Met recht kan men spreken van een "Fremdkörper".
Erik de Reijer: Het casco is Duits, alle installaties stammen uit de Koude Oorlog. Deze onderdelen zijn veelvoorkomend. De bunker vormt mijn inziens geen voorbeeld van typische Duitse bunkerbouw, evenmin vormt het een voorbeeld van typische bunkerbouw uit de Koude Oorlog. Er zijn geen of nauwelijks opmerkelijke delen, Duitse kenmerken zijn door meerdere verbouwingen verloren gegaan.